Ders Notları

100% Complete (success)
Dikkat !!! Lütfen okuyunuz ...

Öğretim Üyesi (Üyeleri): Öğr. Gör. Salih Girgiç *

(*) Ders notu girebilmek için, bu alanda kendi isminiz yazıyor olmalı...

  • Bologna verilerinin girilmesi;
    ubys.omu.edu.tr adresinden,
    ÜBYS' de Öğretim Elemanları yetkisi seçilmeli... Öğretim elemanı danışmanlık işlemlerinden yapabilirsiniz...
Yıl: 2025, Dönem: Güz
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Atlıhan, Ş. (1993). Fethiye bölgesi deve kilimleri. Sanat, (3), 104–120. Atlıhan, Ş. (1997). Yaşam biçimi ve geleneksel değerlerde havsız kirkitli dokumalar. Kültür ve Sanat, (34), 52–56. Atlıhan, Ş. (1999). Batı Anadolu’da yaşayan Yörüklerde heybe ve torba dokumalar. Erdem (Halı Özel Sayısı I), 10(28), 35–42. Atlıhan, Ş. (2011). Antalya-Döşemealtı’nda kirkitli dokumalar. Arış, (6), 4–19. Aytaç, Ç. (1997). El dokumacılığı. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. Balpınar, B., & Hirsch, U. (1983). T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü kilim ve düz dokuma yaygılar müzesi kataloğu. Uta Hülsey Yayınevi. Barışta, H. Ö. (2015). Türk el sanatları (Cilt 1–2). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Deniz, B. (1998). Ayvacık (Çanakkale) yöresi düz dokuma yaygıları (kilim-cicim-zili). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Deniz, B. (2000). Türk dünyasında halı ve düz dokuma yaygıları. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Deniz, B. (1997). Kırşehir ve Mucur halılarının sözlüğü-I. Arış, (1), 148–152. Deniz, B. (1997). Kozak (Bergama) yöresi halıları. Arış, (2), 18–37. Erbek, G. (1995). Anatolian kilims (Cilt 1–2). Kültür Bakanlığı Yayınları. Erbek, M. (2002). Çatalhöyük’ten günümüze Anadolu motifleri. Kültür Bakanlığı Yayınları. Fazlıoğlu, İ. (2001). Eskiçağda dokuma. Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları. Gülcemal, A. (1997). Temel kavramlarıyla halı ve desen teknolojisi. Tuğra Ofset. Gürsu, N. (1988). Türk dokumacılık sanatı: Çağlar boyu desenler. Redhouse Yayınevi. Görgünay, N. (2002). Oğuz damgaları ve Göktürk harflerinin el sanatlarımızdaki izleri. Kültür Bakanlığı Yayınları. Öztürk, İ. (1998). Geleneksel Türk el sanatlarına giriş. Ürün Yayınları. Öztürk, İ. (1999). Doğal bitkisel boyalarla yün boyama. Dokuz Eylül Yayınları. Öztürk, İ. (2007). Dokumaya giriş: Halı, düz dokumalar ve dokuma kumaşların üretim teknikleri. Mor Fil Yayınları. Salman, F. (2011). Türk kumaş sanatı. Erzurum. Soysaldı, A. (2009). Düz dokuma teknikleri ve teknik desen çizimleri. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Tekçe, E. F. (1993). Pazırık: Altaylardan bir halının öyküsü. Kültür Bakanlığı Yayınları. Togan, A. Z. V. (1981). Umumi Türk tarihi’ne giriş (Cilt 1). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları. Tural, S. (1999). İlmek’e yansıyan şiir: Halı-kilim. Ahmet Yesevi Üniversitesi Yardım Vakfı Bilig Yayınları. Tural, S. (1997). Dokumadaki estetik duyarlılık. Arış, (1), 4–9. Tural, S. (1998). Halı’nın işlevinin özel bir göstergesi. Arış, (4), 8–21. Kültür Bakanlığı. (n.d.). Türk el dokuması halıları. Kültür Bakanlığı Yayınları. Türkoğlu, S. (2002). Tarih boyunca Anadolu’da giyim kuşam. İstanbul. Yağan, Ş. Y. (1978). Türk el dokumacılığı. Türkiye İş Bankası Yayınları. Yakar¬tepe, M., & Yakar¬tepe, Z. (1995). Tekstil teknolojisi: Elyaf’tan kumaş’a (Cilt 5). T.K.A.M. Yayınları. Yetkin, S. K. (1959). İslam mimarisi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk İslam Sanatları Tarihi Enstitüsü Yayınları. Yetkin, Ş. (1991). Türk halı sanatı. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Dersin İçeriği

Türk halı sanatı ve dokumacılık tarihi, havlı dokuma kavramı, halı dokuma teknikleri, Türk düğümü (Gördes düğümü), halı tezgâhları, dokuma malzemeleri, çözgü ve atkı sistemleri, halı desen ve kompozisyonu, renk ve boya bilgisi, uygulamalı halı dokuma çalışmaları ve bitirme işlemleri.

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, öğrencilerin havlı dokuma tekniği olan halı dokumayı teorik bilgi ve uygulamalı çalışmalar yoluyla ileri düzeyde öğrenmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında Türk halı sanatının tarihsel gelişimi, teknik yapısı ve estetik özellikleri ele alınarak öğrencilerin geleneksel halı dokuma bilgisini derinleştirmeleri hedeflenmektedir. Ayrıca öğrencilerin Türk düğümü tekniğini doğru biçimde uygulayabilen, özgün halı tasarımları geliştirebilen ve mesleki uygulama yeterliliğine sahip bireyler olarak yetişmeleri amaçlanmaktadır.

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 Halı dokuma atölyesi tanıtılır ve güvenlik kuralları açıklanır. Halı tezgâhları ve kullanılan araçlar uygulamalı olarak gösterilir. Öğrenciler tezgâh başında temel denemeler yapar.
2 Halı tezgâhlarının türleri ve yapısal özellikleri teorik olarak anlatılır. Geleneksel ve modern halı tezgâhları karşılaştırılır. Tezgâhın halı dokumadaki işlevi açıklanır. Tezgâh kurulumu uygulamalı olarak yapılır. Halı dokuması için çözgü hazırlanır. Öğrenciler çözgü bağlama çalışmaları yapar.
3 Halı dokumada kullanılan malzemeler teorik olarak ele alınır. Çözgü, atkı ve hav ipliklerinin özellikleri açıklanır. Malzeme seçiminin halı kalitesine etkisi anlatılır. Farklı ipliklerle düğüm denemeleri yapılır. Hav yüksekliği ve iplik gerginliği gözlemlenir. Öğrenciler malzeme uyumunu deneyimler.
4 Türk (Gördes) ve İran (Sine) düğümü teorik olarak anlatılır. Düğüm tekniklerinin yapısal farkları açıklanır. Düğüm sıklığının halı kalitesine etkisi ele alınır. Türk ve İran düğümü uygulamaları yapılır. Düğüm atma hız ve düzeni gözlemlenir. Öğrenciler teknik karşılaştırma yapar.
5 Halı desenleri ve kompozisyon özellikleri teorik olarak anlatılır. Bordür ve zemin düzeni açıklanır. Geleneksel halı örnekleri incelenir. Desen aktarma çalışmaları yapılır. Halı kartonu kullanımı uygulanır. Öğrenciler desen–düğüm ilişkisini öğrenir.
6 Hav oluşturma teknikleri teorik olarak ele alınır. Hav yüksekliği ve kesim teknikleri açıklanır. Havlı dokumanın yüzey etkisi değerlendirilir. Hav oluşturma uygulamaları yapılır. Kesim ve tarama çalışmaları gerçekleştirilir. Öğrenciler yüzey düzeni oluşturur.
7 Halıda renk kullanımı ve boya teknikleri teorik olarak anlatılır. Renk uyumu ve kontrast kavramları açıklanır. Geleneksel halı renk paletleri incelenir. Renkli ipliklerle düğüm uygulamaları yapılır. Renk geçişleri denenir. Öğrenciler estetik etkiyi gözlemler.
8 Halı dokumada hata türleri teorik olarak ele alınır. Hataların nedenleri açıklanır. Düzeltme yöntemleri tanıtılır. Hata düzeltme uygulamaları yapılır. Yanlış düğümler sökülür ve düzeltilir. Öğrenciler problem çözme becerisi kazanır.
9 Ara sınav kapsamında halı dokuma tekniklerine ilişkin teorik bilgiler ölçülür. Düğüm, desen ve malzeme bilgisi değerlendirilir. Öğrencilerin kavramsal yeterliliği analiz edilir. Uygulamalı sınavda düğüm atma ve hav oluşturma becerileri ölçülür. Öğrenciler belirlenen teknikle halı dokur. Teknik doğruluk değerlendirilir.
10 Geleneksel Türk halıları teorik olarak incelenir. Bölgesel halı özellikleri açıklanır. Motif ve kompozisyon ilişkisi ele alınır. Geleneksel halı motifleri uygulanır. Motifli halı dokuma çalışmaları yapılır. Öğrenciler kültürel desen bilgisini uygular.
11 Halı tasarım süreci teorik olarak ele alınır. Özgün tasarım ve yaratıcılık kavramları açıklanır. Çağdaş halı tasarımları incelenir. Özgün halı tasarımları dokunur. Öğrenciler kendi desenlerini uygular. Tasarım süreci bireysel olarak yürütülür.
12 Halı dokumada bitirme işlemleri teorik olarak anlatılır. Kenar bağlama ve saçak yapımı açıklanır. Dayanıklılık ve estetik etkiler değerlendirilir. Bitirme uygulamaları yapılır. Kenar ve saçak düzenlemeleri gerçekleştirilir. Öğrenciler halıyı kullanıma hazır hale getirir.
13 Geleneksel ve çağdaş halı örnekleri teorik olarak karşılaştırılır. Sanatsal ve işlevsel yaklaşımlar ele alınır. Halının güncel kullanım alanları tartışılır. Serbest halı dokuma çalışmaları yapılır. Yaratıcı uygulamalar gerçekleştirilir. Öğrencilerin bireysel üslubu desteklenir.
14 Dönem projeleri, yapay zekâ destekli desen tasarımı bağlamında teorik olarak değerlendirilir. Yapay zekâ algoritmalarının desen oluşturma sürecine katkısı, yaratıcı tasarım yaklaşımları ve otomatik örüntü üretimi tartışılır. Genel tekrar yapılır ve final sınavı öncesinde, yapay zekâ destekli tasarım süreçleri hakkında bilgilendirme sağlanır. Projeler, yapay zekâ araçları kullanılarak tamamlanır; örneğin, algoritmik desen üretimi, renk ve şekil optimizasyonu yapılır. Son teknik düzenlemeler AI destekli araçlarla gerçekleştirilir ve öğrenciler tasarımlarını sunarken, yapay zekânın sürece katkısını açıklar ve üretim aşamalarını gösterir.
15 Final sınavında dönem boyunca işlenen teorik konular ölçülür. Halı dokuma teknikleri değerlendirilir. Öğrencilerin bilgi düzeyi analiz edilir. Uygulamalı final sınavında halı dokuma becerileri ölçülür. Öğrenciler belirlenen teknikle dokuma yapar. Teknik yeterlilik değerlendirilir.