Ders Notları

100% Complete (success)
Dikkat !!! Lütfen okuyunuz ...

Öğretim Üyesi (Üyeleri): Öğr. Gör. Fatma Büyüksofuoğlu *

(*) Ders notu girebilmek için, bu alanda kendi isminiz yazıyor olmalı...

  • Bologna verilerinin girilmesi;
    ubys.omu.edu.tr adresinden,
    ÜBYS' de Öğretim Elemanları yetkisi seçilmeli... Öğretim elemanı danışmanlık işlemlerinden yapabilirsiniz...
Yıl: 2025, Dönem: Güz
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Atlıhan, Ş. (1993). Fethiye bölgesi deve kilimleri. Sanat, (3), 104–120. Atlıhan, Ş. (1997). Yaşam biçimi ve geleneksel değerlerde havsız kirkitli dokumalar. Kültür ve Sanat, (34), 52–56. Atlıhan, Ş. (1999). Batı Anadolu’da yaşayan Yörüklerde heybe ve torba dokumalar. Erdem (Halı Özel Sayısı I), 10(28), 35–42. Atlıhan, Ş. (2011). Antalya-Döşemealtı’nda kirkitli dokumalar. Arış, (6), 4–19. Aytaç, Ç. (1997). El dokumacılığı. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. Balpınar, B., & Hirsch, U. (1983). T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü kilim ve düz dokuma yaygılar müzesi kataloğu. Uta Hülsey Yayınevi. Barışta, H. Ö. (2015). Türk el sanatları (Cilt 1–2). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Deniz, B. (1998). Ayvacık (Çanakkale) yöresi düz dokuma yaygıları (kilim-cicim-zili). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Deniz, B. (2000). Türk dünyasında halı ve düz dokuma yaygıları. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Deniz, B. (1997). Kırşehir ve Mucur halılarının sözlüğü-I. Arış, (1), 148–152. Deniz, B. (1997). Kozak (Bergama) yöresi halıları. Arış, (2), 18–37. Erbek, G. (1995). Anatolian kilims (Cilt 1–2). Kültür Bakanlığı Yayınları. Erbek, M. (2002). Çatalhöyük’ten günümüze Anadolu motifleri. Kültür Bakanlığı Yayınları. Fazlıoğlu, İ. (2001). Eskiçağda dokuma. Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları. Gülcemal, A. (1997). Temel kavramlarıyla halı ve desen teknolojisi. Tuğra Ofset. Gürsu, N. (1988). Türk dokumacılık sanatı: Çağlar boyu desenler. Redhouse Yayınevi. Görgünay, N. (2002). Oğuz damgaları ve Göktürk harflerinin el sanatlarımızdaki izleri. Kültür Bakanlığı Yayınları. Öztürk, İ. (1998). Geleneksel Türk el sanatlarına giriş. Ürün Yayınları. Öztürk, İ. (1999). Doğal bitkisel boyalarla yün boyama. Dokuz Eylül Yayınları. Öztürk, İ. (2007). Dokumaya giriş: Halı, düz dokumalar ve dokuma kumaşların üretim teknikleri. Mor Fil Yayınları. Salman, F. (2011). Türk kumaş sanatı. Erzurum. Soysaldı, A. (2009). Düz dokuma teknikleri ve teknik desen çizimleri. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. Tekçe, E. F. (1993). Pazırık: Altaylardan bir halının öyküsü. Kültür Bakanlığı Yayınları. Togan, A. Z. V. (1981). Umumi Türk tarihi’ne giriş (Cilt 1). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları. Tural, S. (1999). İlmek’e yansıyan şiir: Halı-kilim. Ahmet Yesevi Üniversitesi Yardım Vakfı Bilig Yayınları. Tural, S. (1997). Dokumadaki estetik duyarlılık. Arış, (1), 4–9. Tural, S. (1998). Halı’nın işlevinin özel bir göstergesi. Arış, (4), 8–21. Kültür Bakanlığı. (n.d.). Türk el dokuması halıları. Kültür Bakanlığı Yayınları. Türkoğlu, S. (2002). Tarih boyunca Anadolu’da giyim kuşam. İstanbul. Yağan, Ş. Y. (1978). Türk el dokumacılığı. Türkiye İş Bankası Yayınları. Yakar¬tepe, M., & Yakar¬tepe, Z. (1995). Tekstil teknolojisi: Elyaf’tan kumaş’a (Cilt 5). T.K.A.M. Yayınları. Yetkin, S. K. (1959). İslam mimarisi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk İslam Sanatları Tarihi Enstitüsü Yayınları. Yetkin, Ş. (1991). Türk halı sanatı. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Dersin İçeriği

Türk dokuma sanatı ve dokumacılık tarihi, düz dokuma kavramı, kilim–cicim–sumak teknikleri, dokuma tezgâhları, dokuma malzemeleri, çözgü ve atkı sistemleri, motif ve desen çizimi, renk ve boya bilgisi, uygulamalı düz dokuma çalışmaları.

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, öğrencilerin kilim, cicim ve sumak gibi düz dokuma tekniklerini teorik bilgi ve uygulamalı çalışmalar yoluyla öğrenmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında Türk dokuma sanatının tarihsel gelişimi, teknik özellikleri ve kültürel önemi ele alınarak öğrencilerin geleneksel dokuma bilgisi kazanması hedeflenir. Ayrıca öğrencilerin dokuma yapabilen, dokumayı öğretebilen ve geleneksel dokuları özgün tasarımlara dönüştürebilen bireyler olarak mesleki yeterlilik kazanmaları amaçlanmaktadır.

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 Bu hafta dersin amacı, kapsamı ve önemi teorik olarak açıklanır. Düz dokuma kavramı ve temel dokuma türleri hakkında bilgi verilir. Türk dokuma sanatının kültürel ve sanatsal değeri ele alınır. Dokuma atölyesi tanıtılır ve güvenlik kuralları açıklanır. Dokuma araç-gereçleri uygulamalı olarak incelenir. Öğrenciler tezgâh kullanımına yönelik temel denemeler yapar.
2 Dokuma tezgâhlarının türleri ve yapısal özellikleri teorik olarak anlatılır. Geleneksel ve modern tezgâhlar karşılaştırılır. Tezgâhların düz dokumadaki işlevi açıklanır. Tezgâh kurulumu uygulamalı olarak gösterilir. Çözgü hazırlama çalışmaları yapılır. Öğrenciler tezgâha çözgü bağlama denemeleri yapar.
3 Dokuma malzemeleri ve iplik türleri teorik olarak ele alınır. Doğal ve sentetik liflerin özellikleri açıklanır. Malzeme seçiminin dokuma kalitesine etkisi anlatılır. Farklı iplik türleriyle deneme dokumaları yapılır. İplik kalınlığı ve dokuma sıklığı gözlemlenir. Öğrenciler malzeme uyumu konusunda deneyim kazanır.
4 Renk bilgisi ve renk çemberi teorik olarak anlatılır. Doğal boya teknikleri hakkında bilgi verilir. Renklerin dokuma üzerindeki estetik etkisi ele alınır. Renk uyumu çalışmaları yapılır. İplik seçimi ve renk kombinasyonları denenir. Öğrenciler küçük örnek dokumalar üretir.
5 Kilim dokuma tekniğinin tarihi ve özellikleri teorik olarak anlatılır. Kilim dokuma çeşitleri açıklanır. Geleneksel kilim örnekleri incelenir. Temel kilim dokuma uygulaması yapılır. Atkı ve çözgü ilişkisi gözlemlenir. Öğrenciler basit motifler dokur.
6 Cicim dokuma tekniğinin yapısı teorik olarak açıklanır. Cicim motiflerinin oluşumu anlatılır. Kilim ve cicim arasındaki farklar ele alınır. Cicim motifli dokuma çalışmaları yapılır. Ek atkı kullanımı uygulanır. Öğrenciler motif yerleştirme becerisi kazanır.
7 Zili dokuma tekniği teorik olarak anlatılır. Zili dokumanın yapısal özellikleri açıklanır. Zili motiflerinin kullanım alanları ele alınır. Zili dokuma uygulamaları yapılır. Motifli deneme dokumaları gerçekleştirilir. Öğrenciler teknik farkları deneyimleyerek öğrenir.
8 Sumak dokuma tekniği teorik olarak açıklanır. Sumak dokumanın diğer düz dokumalardan farkları anlatılır. Teknik terimler üzerinde durulur. Sumak dokuma denemeleri yapılır. Sarma tekniği uygulanır. Öğrenciler dokuma ritmini öğrenir.
9 Ara sınav kapsamında kuramsal bilgiler ölçülür. Düz dokuma tekniklerine ilişkin sorular sorulur. Öğrencilerin kavramsal bilgisi değerlendirilir. Verilen ödevlerde dokuma becerileri ölçülür. Öğrenciler belirlenen teknikle dokuma yapar. Teknik doğruluk değerlendirilir.
10 Geleneksel dokuma motifleri ve sembolik anlamları teorik olarak anlatılır. Bölgesel motif farklılıkları ele alınır. Motiflerin kültürel bağlamı açıklanır. Motif çizim çalışmaları yapılır. Motifler dokuma yüzeyine aktarılır. Öğrenciler desen uygulama becerisi kazanır.
11 Dokuma tasarım süreci teorik olarak ele alınır. Tasarımda kompozisyon ve oran kavramları açıklanır. Özgün tasarımın önemi vurgulanır. Özgün düz dokuma tasarımları uygulanır. Öğrenciler kendi desenlerini dokur. Tasarım süreci bireysel olarak yürütülür.
12 Dokuma sırasında karşılaşılan hatalar teorik olarak ele alınır. Hata nedenleri ve çözüm yolları açıklanır. Dokuma kalitesi kavramı tartışılır. Hata düzeltme çalışmaları yapılır. Yanlış dokuma alanları onarılır. Öğrenciler problem çözme becerisi kazanır.
13 Geleneksel ve çağdaş düz dokuma örnekleri teorik olarak karşılaştırılır. Sanatsal yaklaşımlar ele alınır. Güncel dokuma tasarımları incelenir. Serbest dokuma çalışmaları yapılır. Öğrenciler yaratıcı uygulamalar gerçekleştirir. Kişisel ifade ön plana çıkarılır.
14 Dönem projeleri teorik olarak değerlendirilir. Genel tekrar yapılır. Final sınavı öncesi bilgilendirme yapılır. Projeler tamamlanır. Son düzenlemeler yapılır. Öğrenciler çalışmalarını sunar.
15 Final sınavında dönem boyunca işlenen kuramsal konular ölçülür. Düz dokuma teknikleri değerlendirilir. Öğrencilerin bilgi düzeyi analiz edilir. Uygulamalı final sınavında dokuma becerileri ölçülür. Öğrenciler belirlenen teknikle dokuma yapar. Teknik yeterlilik değerlendirilir.