Ders Notları

100% Complete (success)
Dikkat !!! Lütfen okuyunuz ...

Öğretim Üyesi (Üyeleri): Doç. Dr. Kenan Ayar Dr. Öğr. Üyesi Osman Curuk *

(*) Ders notu girebilmek için, bu alanda kendi isminiz yazıyor olmalı...

  • Bologna verilerinin girilmesi;
    ubys.omu.edu.tr adresinden,
    ÜBYS' de Öğretim Elemanları yetkisi seçilmeli... Öğretim elemanı danışmanlık işlemlerinden yapabilirsiniz...
Yıl: 2025, Dönem: Güz
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

1. Zeki Velidi Togan, Tarihte Usul, İstanbul 1985. 2. Mübahat Kütükoğlu, Tarih Araştırmalarında Usûl, İstanbul 2010. 3. Ahmet Şimşek (Ed.), Tarih Nasıl Yazılır? Tarihyazımı için Çağdaş Bir Metodoloji, İstanbul 2011. 4. R. Stephen Humphreys, İslam Tarih Metodolojisi, çev. Murtaza Bedir-Fuat Aydın, İstanbul 2004. 5. Mustafa Fayda (Edi.), “İslâm Tarihinde Usûl Mes’elesi”, İslâmî İlimlerde Metodoloji (Usûl) Mes’elesi 2, İstanbul 2005. 6. Sabri Hizmetli, İslam Tarihçiliği Üzerine, Ankara 1991. 7. Kasım Şulul, İslam Düşüncesinde Tarih Tasavvuru ve Usulü, İstanbul 2008. 8. Josef Horovitz, Tarihçiliğin Doğuşu, trc. Ramazan Altınay-Ramazan Özmen, Ankara 2002. 9. Ramazan Şeşen, Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı, İstanbul 1998. 10. İrfan Aycan-Mahfuz Söylemez, İdeolojik Tarih Okumaları, Ankara 2002. 11. İrfan Aycan-Mahfuz Söylemez-Necmettin Yurtseven, Apokrif Tarih Yazıcılığı, Ankara 2003.

Dersin İçeriği

Tarih bilimi ve İslam tarihinin teorik temelleri, araştırma yöntemleri, araştırma metninin yazımı ve yayınlanması, İslam tarihi araştırmalarında yöntemle ilgili sorunlar ve çözüm önerileri.

Dersin Amacı

Tarih bilimi ve İslam tarihinin teorik temellerini, farklı tarih anlayışlarını, İslam tarihi araştırmalarında izlenen yöntemi kavratmaktır.

Haftalık Ders İçeriği

Hafta Teorik Uygulama Laboratuar Ders Notları
1 Tarih Bilimine Giriş: Tarih nedir? Bilimsel niteliği ve sınırları.
2 İslam Tarihinin Konusu ve Kapsamı: "İslam Tarihi" kavramının epistemolojik analizi.
3 Tarihin Diğer Bilimlerle İlişkisi: Filoloji, Arkeoloji, Epigrafi, Sosyoloji ve İktisat ile disiplinlerarası bağlar.
4 İslam Tarih Yazıcılığının Doğuşu: İlk sözlü rivayetlerden yazılı kültüre geçiş (Megazi ve Siyer türleri).
5 Birincil Kaynakların Analizi: Taberi, Belazuri ve Vakıdi gibi klasik müelliflerin eserlerine giriş.
6 Eleştirel Yaklaşım (Dış Tenkit): Metnin orijinalliği, yazarın aidiyeti ve dönemin siyasi ikliminin tespiti.
7 Eleştirel Yaklaşım (İç Tenkit): Bilginin tutarlılığı, tarafgirlik (anakronizm) ve metin içi çelişkilerin analizi.
8 Modern İslam Tarihi Araştırmaları: Oryantalizm ve Oksidentalizm perspektifinden İslam tarihine bakış.
9 Vize Haftası / Ara Değerlendirme Sunumları (Kazanım 2: Sözlü sunum pratiği).
10 İslam Tarihinde Coğrafya ve Mekan: Endülüs’ten Maveraünnehir’e havzaların tarihsel süreçteki etkisi.
11 Yöntem Sorunları I: Sözlü gelenek ile yazılı metin arasındaki boşluklar ve çözüm önerileri.
12 Yöntem Sorunları II: İdeolojik yorumlar ve tarihsel veriyi güncel siyasete alet etme tehlikesi.
13 Akademik Yazım Teknikleri: Dipnot, kaynakça yönetimi ve bilimsel etik kuralları.
14 Yeni Araştırma Alanları: Sosyal tarih, gündelik yaşam ve kadın tarihi gibi ihmal edilmiş alanlarda yöntem geliştirme.
15 Final Projesi Sunumları: Araştırma sonuçlarının yazılı ve sözlü olarak savunulması.